Pojęć związanych ze zrównoważoną modą jest tak dużo, że łatwo się w nich pogubić. Dlatego postanowiłem specjalnie dla Was (ale też i dla siebie) przygotować ściągawkę z podstawowych określeń eko świata. Ponieważ jest ich coraz więcej, to będę poniższą listę na bieżąco uaktualniał.

Zrównoważona moda

Dla mody oznacza to znalezienie balansu pomiędzy procesami: projektowania, produkcji i konsumpcji dóbr materialnych. Nie będzie to łatwe, bo przemysł modowy to jeden z największych trucicieli środowiska. Oskarża się go m.in. o gigantyczne emisje CO2, zużywanie hektolitrów naszego najcenniejszego surowca – wody oraz zanieczyszczanie oceanów chemikaliami i plastikiem.

Ale na szczęście coraz więcej marek nie tylko wdraża metody produkcji przyjazne środowisku, ale też ma na uwadze zmniejszenie odpadów inspirując się modelem gospodarki cyrkularnej.

Fast Fashion

Tak zwana „Szybka Moda” (Fast Fashion) to model biznesowy polegający na masowej produkcji ubrań, wykonanych po jak najniższym koszcie i w jak najkrótszym czasie, często w nieetycznych warunkach.

Tego typu ubrania produkowane są z myślą o krótkotrwałym podpięciu się pod istniejące trendy, aby po chwili zostały zapomniane i wyrzucone, kiedy tylko pojawi się nowa moda. Cała idea opiera się na założeniu, że wielokrotne noszenie tych samych ciuchów to faux pas i jeśli chce się być na czasie to MUSIMY się ubierać zgodne z najnowszymi trendami. Jest to jeden z filarów toksycznego ekosystemu nadprodukcji i sztucznego generowania potrzeb konsumpcyjnych, który sprawił, że przemysł modowy jest jednym z największych trucicieli na świecie.

Warto wspomnieć, że pomijając kwestie etyczną szybka moda regularnie manipuluje i kłamie. Limitowane ilości towarów na półkach i bardzo częsta rotacja to celowy zabieg mający stworzyć w nas poczucie, że jeśli nie kupimy danego towaru natychmiast to stracimy szansę by gonić za najnowszym trendem. Dodatkowo wielkie marki regularnie oskarżane są o kradzież projektów od innych projektantów jednocześnie oferując znacznie gorsze wykonanie. Kupując fast-fashion dostajemy ubrania uszyte z niższej jakości materiałów, mniej trwałe, często źle uszyte i przez to mniej wygodne.

W efekcie wybierając szybką modę trujemy świat, w którym żyjemy, przykładamy się do nieetycznych praktyk zatrudnienia, a w zamian za to dostajemy niskiej jakości produkt, często zakrawający o „podróbkę”, który w założeniu ma szybko się „zepsuć” i zmusić nas do kolejnej wizyty w sklepie.

Slow Fashion

„Wolna moda” to termin opisujący świadome i etyczne podejście do ubrań. Jest przeciwieństwem idei popularyzowanych przez wielkie marki. Bardzo ważna w niej jest świadomość konsumenta, szczególnie o technikach, warunkach i surowcach stosowanych w produkcji. Można ją opisać jako „wiem co kupuję”. 

Chociaż sam termin jest relatywnie nowy to ma on wiele wspólnego z tym jak ubierali się nasi rodzice i dziadkowie. Zamiast kupować niskiej jakości ubrania i wymieniać je co chwile lepiej kupić produkt wysokiej jakości, który zostanie z nami na lata. Jedyną różnicą jest dostęp do informacji, który pozwala nam podejmować etyczne decyzje.

Gospodarka cyrkularna vs. liniowa

W skrócie jest to model ekonomiczny mający na celu zminimalizowanie zużycia surowców naturalnych, energii i odpadów powstających w procesie produkcji. Jest to przeciwieństwo gospodarki liniowej, której głównym celem jest ciągły wzrost, powiększające się zużycie surowców, a co za tym idzie powiększanie wolumenu odpadów.

Jest to kolejny przykład czerpania z idei popularnych jeszcze kilkadziesiąt lat temu i wzbogacania ich o aktualną wiedzę naukową. Jeszcze niedawno miasta były pełne zakładów krawieckich, szewców i wszelkiego rodzaju specjalistów od naprawy. Dziś nie tylko jesteśmy otoczeni produktami w założeniu krótkotrwałymi, często o celowo zaniżonej trwałości, ale również skonstruowanymi w taki sposób by trudniej było je naprawiać. Nasi dziadkowie nie wyrzucali nic, w czym można było znaleźć jakiś pożytek. Dziś możemy z nich brać przykład.

Gospodarka cyrkularna wzbogaca tą filozofię o świadome podejście do produkcji oparte o 3 podstawowe założenia:

  1. Eliminacja zanieczyszczeń i marnotrawstwa na etapie produkcji
    1. Co, jeśli zanieczyszczenia i śmieci przestałyby powstawać? Możemy produkować w taki sposób by już na etapie projektu brać pod uwagę negatywne skutki uboczne wpływające na nas i na środowisko, w którym żyjemy.
  2. Utrzymania produktów i surowców w ciągłym użyciu
    1. Cyrkularna ekonomia stara się utrzymać wartość energii, pracy i materiałów użytych w produkcji. Oznacza to projektowanie nakierowane na większą trwałość, możliwości ponownego użycia zarówno przez użytkownika jak i jako surowiec potrzebny do tworzenia nowych produktów.
  3. Regeneracji naturalnych systemów
    1. Zamiast korzystać z nieodnawialnych surowców wybieramy takie, których można używać nieprzerwanie lub takich które mogą wręcz poprawić nasze środowisko, np. odzyskując wartościowe surowce, aby można było użyć ich w naturalnych nawozach lub korzystając z odnawialnych źródeł energii. 

Idee te mają realne przełożenie na nasze życie. Nikt nie chce mieszkać obok wysypiska śmieci, składu toksycznych odpadów czy krztusić się ze względu na zanieczyszczone powietrze. Nikt nie chce martwić się o toksyczne substancje przedostające się do pożywienia. Nikt nie chce by natura była czymś, o czym czytamy naszym dzieciom z książek.

Recycling

Jest to proces ponownego wykorzystywania odpadów w produkcji.

Najgłośniejszym tematem związanym z recyclingiem jest plastik. Niektóre marki przerobiły plastikowe butelki na włókno, z którego można tworzyć nowe ubrania. Wspierając recycling redukujemy ilość odpadów wytwarzanych przez nasze społeczeństwo. Należy jednak pamiętać, że proces recyclingu zużywa więcej energii i chemikaliów a jego łączny wpływ na środowisko nie zawsze musi być pozytywny.  

Downcycling

Przetwarzanie produktów i materiałów na surowiec, który jest gorszy jakościowo od swojej pierwotnej wersji, ale dalej można go wykorzystać w innych celach, np. stare buty sportowe przerobione na nawierzchnię boiska do koszykówki. Idealnie byłoby, gdyby w procesie downcyclingu używane były tylko takie surowce, których nie da się recyclować lub upcyclować.

Upcycling

To przeciwieństwo downcyclingu czyli wykorzystywanie odpadów aby stworzyć produkt wyższej jakości od pierwotnego. Upcycling pozwala na znalezienie nowej funkcji dla starych przedmiotów. Przykładami mogą być moje kurtki czy np. suknie wieczorowe Marine Serre stworzone ze starych rybackich kamizelek.

Upcycling usuwa odpady z obiegu, a dodatkowo zużywa znacznie mniej energii niż recycling, więc ma lepszy wpływ na środowisko. Dodatkowo zachęca do innowacji i wprowadza zupełnie nowe pomysły do świata mody.

Greenwashing

To nic innego jak marketingowe zagrania nakierowane na stworzenie fałszywego wizerunku firmy lub produktu. Dotyczy to zarówno ekologii jak i etycznego podejścia do zatrudnienia. 

Najczęstszymi przykładami są ograne inicjatywy jak stworzenie jednej mikro linii ekologicznych ubrań, zmiana toksycznego materiału na inny – minimalnie mniej szkodliwy czy zmiana żarówek na ekologiczne tylko w kilku biurach. Bardzo często taka firma później ogłasza w mediach swój nowy ekologiczny wizerunek jednocześnie nie publikuje szczegółowych danych pozwalających zweryfikować jej oświadczenia.

Na szczęście w dobie internetu coraz łatwiej dostrzec greenwashing za sprawą dziennikarzy oraz niezależnych organizacji weryfikujących oświadczenia wielkich marek (np. Remake World tworzącego holistyczne oceny wielkich marek pod https://directory.remake.world/)

@